نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه مولای اسماعیل، مراکش.

چکیده

 در درجه صفر نوشتار، رولان بارت به مفهوم «نوشتار سفید» می‌پردازد؛ سبکی ادبی مینیمالیستی که می‌کوشد از سنت‌ها و قراردادهای سبک‌شناختیِ به ارث رسیده از گذشته رها شود. نوشتار سفید در پی آن است که خنثی، شفاف و عاری از هرگونه تصنع و محدودیت‌های تحمیل‌شده از سوی ژانرهای ادبی باشد. بارت مفاهیم کلیدیِ زبان، سبک و نوشتار را معرفی کرده و بررسی می‌کند که این عناصر چگونه با یکدیگر تعامل دارند و بر تولید ادبی اثر می‌گذارند. از نگاه او، نوشتار سفید تلاشی است برای گسستن از این محدودیت‌های رسمی و رهایی از دسته‌بندی‌های سخت‌گیرانه ژانرهای ادبی. بااین‌حال، حتی این نوشتار که قصد دارد خنثی و بی‌سبک باشد، در نهایت تحت تأثیر تاریخ قرار گرفته و درون جامعه جذب می‌شود. در نتیجه، به‌تدریج ویژگیِ خنثی و آزاد خود را از دست داده و خود به چارچوب سبکیِ جدیدی تبدیل می‌شود که بار دیگر در قراردادهای ادبی ادغام می‌شود. بارت در درجه صفر نوشتار تأملی عمیق دربارة دشواری، و حتی شاید ناممکن بودنِ، خلق نوشتاری کاملاً رها از قیود تاریخی و اجتماعی ارائه می‌دهد، درحالی‌که هم‌زمان، رابطه‌ی نویسنده با سبک و جامعه را بازتعریف می‌کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

[1] BARTHES, Roland. Le Degré zéro de l’écriture, suivi de Nouveaux Essais critiques. Paris : Seuil,
1972.
[2] DE SAUSSURE, Ferdinand. Cours de linguistique générale, « Introduction », chapitre VI. Paris,
Payot, 1re édition, 1916.
[3] JENNY, Laurent. Méthodes et problèmes, Les genres littéraires. Département de Français moderne
Université de Genève, 2003.
[4] LAPACHERIE, Jean-Gérard. « Changement de paradigme dans les études littéraires ». in Écritures
blanches, sous la direction de Dominique Rabaté et Dominique Viart, Saint-Étienne, publications de
l’université de Saint-Étienne, 2009, p. 51.
[5] SCHAEFFER, Jean-Marie. Qu’est-ce qu’un genre littéraire ?. Paris : Seuil, 1989.
SITOGRAPHIE
[1] COMPAGNON Antoine, Théorie de la littérature : la notion de genre.
[https://www.fabula.org/compagnon/genre.php]